ഇസ്ലാമാബാദിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള ചരിത്രപരമായ നേരിട്ടുള്ള ചർച്ചകൾ തുടരുകയാണ് — 1979-ലെ ഇസ്ലാമിക വിപ്ലവത്തിനു ശേഷം ആദ്യമായാണ് ഈ രണ്ട് രാജ്യങ്ങളും മുഖാമുഖം ഇരിക്കുന്നത്. ഈ ചർച്ചകൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചുകൊണ്ട് പാകിസ്ഥാൻ അന്താരാഷ്ട്ര വേദിയിൽ തങ്ങളുടെ വലിയ പങ്ക് അവകാശപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ തിളങ്ങുന്ന നയതന്ത്ര പ്രദർശനത്തിന് പിന്നിൽ കൂടുതൽ സങ്കീർണവും സ്വാർത്ഥവുമായ ഒരു ചിത്രം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥത നിസ്വാർത്ഥമല്ല. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഇറാന്റെ പിടിയാൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കപ്പെട്ടത് പാകിസ്ഥാനാണ് — രാജ്യം തങ്ങളുടെ എണ്ണയുടെയും വാതകത്തിന്റെയും വലിയൊരു ഭാഗം മധ്യപൂർവേഷ്യയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നു, യുദ്ധം കാരണം ഊർജ വിലകൾ ആകാശം മുട്ടുകയാണ്. ഇതിനകം ദുർബലമായ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ, കുറയുന്ന വരുമാനം, കടുത്ത പണപ്പെരുപ്പം എന്നിവയുമായി പോരാടുന്ന പാകിസ്ഥാന് ഈ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ സഹിക്കാനാവില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഇസ്ലാമാബാദ് ചർച്ചകൾക്ക് ഇത്ര വേഗം മുന്നോട്ടു വന്നത്.
കൂടാതെ, പാകിസ്ഥാൻ കഴിഞ്ഞ വർഷം സൗദി അറേബ്യയുമായി പരസ്പര പ്രതിരോധ കരാറിൽ ഒപ്പിട്ടിട്ടുണ്ട്. യുദ്ധം കൂടുതൽ വഷളായിരുന്നെങ്കിൽ, പാകിസ്ഥാന് അയൽരാജ്യമായ ഇറാനെതിരെ സൗദി അറേബ്യയെ സംരക്ഷിക്കാൻ നിൽക്കേണ്ടി വരുമായിരുന്നു — എന്ത് വിലകൊടുത്തും ഇസ്ലാമാബാദ് ഒഴിവാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു ധർമസങ്കടം. സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നത് ഈ അപകടം ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഏറ്റവും എളുപ്പ മാർഗമാണ്.
ടൈം മാസിക ഇത് കൃത്യമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു — പാകിസ്ഥാൻ "സമാധാന ദൂതൻ" എന്ന നിലയിൽ തങ്ങളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര പ്രതിച്ഛായ മാറ്റാൻ ശ്രമിക്കുകയാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി തീവ്രവാദ ആരോപണങ്ങൾ, അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിൽ താലിബാൻ പിന്തുണ, കാശ്മീർ തർക്കം എന്നിവ കാരണം നയതന്ത്ര ഒറ്റപ്പെടൽ നേരിട്ട ഒരു രാജ്യം ഇപ്പോൾ പെട്ടെന്ന് "ലോക മധ്യസ്ഥൻ" ആകാൻ ഓടുകയാണ്. എന്നാൽ വിരോധാഭാസം കാണുക — ഇതേ പാകിസ്ഥാൻ കുറച്ച് ദിവസം മുമ്പ് ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി നെതന്യാഹുവിനെ "ഭീകരവാദി" എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ഇസ്രായേലിനെ "കാൻസർ" എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇത് നിഷ്പക്ഷ മധ്യസ്ഥന്റെ പെരുമാറ്റമല്ല.
ഇനി ഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാം. ചർച്ചകളുടെ "അന്തരീക്ഷം അനുകൂലമാണ്" എന്ന് പാകിസ്ഥാനി വൃത്തങ്ങൾ അവകാശപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ യഥാർത്ഥ സ്ഥിതി മറ്റൊന്നാണ്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ പ്രതിസന്ധി തുടരുകയാണ് — ഇറാൻ ഇത് തങ്ങളുടെ പരമാധികാര അവകാശമായി കണക്കാക്കുന്നു, അമേരിക്ക ഇത് തുറന്ന് വെക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇറാൻ 6 ബില്യൺ ഡോളർ മരവിപ്പിച്ച ആസ്തികളുടെ മോചനം, ആണവ പരിപാടി ഉറപ്പുകൾ, ഹോർമുസ് വഴി കടന്നുപോകുന്ന കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് ട്രാൻസിറ്റ് ഫീസ് ഈടാക്കാനുള്ള അവകാശം എന്നിവ ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — ടെഹ്റാന്റെ ചർച്ചാ സംഘത്തിനടുത്ത വൃത്തങ്ങൾ പോലും "അസ്വീകാര്യം" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച ആവശ്യങ്ങളാണിവ.
ഇസ്രായേലിന്റെ ലെബനനിലെ തുടർ ബോംബാക്രമണം സ്ഥിതി കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കിയിരിക്കുന്നു. വെടിനിർത്തലിൽ ലെബനനെ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തണമെന്ന് ഇറാൻ ആവശ്യപ്പെടുന്നു, അമേരിക്ക ഇത് വേറിട്ട് നിർത്തണമെന്ന് പറയുന്നു. മധ്യപൂർവേഷ്യയിലുടനീളം ഈ ചർച്ചകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതീക്ഷകൾ വളരെ കുറവാണ്. പാകിസ്ഥാൻ സ്വന്തം ലക്ഷ്യം വളരെ എളിമയോടെ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു — ചർച്ചകളുടെ പ്രക്രിയ തുടരണം, അത്രമാത്രം. ഇത് ഒരു വിജയമല്ല, പരാജയം മാറ്റിവെക്കാനുള്ള ശ്രമം മാത്രമാണ്. ഇസ്ലാമാബാദ് ഒരു വലിയ വേദി ഒരുക്കി, പക്ഷേ യഥാർത്ഥ ചോദ്യം ഇതാണ് — ഈ വേദി സമാധാനം കൊണ്ടുവരുമോ അതോ പാകിസ്ഥാന്റെ പ്രതിച്ഛായ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ഒരു ഉപകരണം മാത്രമായി അവശേഷിക്കുമോ.