രണ്ട് അയൽരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള അതിർത്തികൾ മതിലുകളെക്കാൾ ശക്തമാകുമ്പോൾ, ഭക്തി മാത്രമാണ് വാതിലുകൾ തുറക്കുന്ന ശക്തി. ഇന്ന് മുതൽ 2,800-ലധികം ഇന്ത്യൻ സിഖ് തീർത്ഥാടകർ ബൈസാഖി പവിത്ര ഉത്സവം ആഘോഷിക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ മണ്ണിലേക്ക് എത്തുകയാണ്. പാകിസ്ഥാൻ ഹൈക്കമ്മീഷൻ ന്യൂഡൽഹിയിൽ ഈ വിസകൾ നൽകി — 1974-ലെ ദ്വിപക്ഷ മതസ്ഥല സന്ദർശന പ്രോട്ടോക്കോൾ പ്രകാരം. എല്ലാ രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങൾക്കിടയിലും വിശ്വാസത്തിന്റെ ചരട് ഒരിക്കലും മുറിയാതിരിക്കുന്ന പ്രോട്ടോക്കോൾ. ഗുരുദ്വാര പഞ്ജ സാഹിബ് ഹസൻ അബ്ദാൽ, ഗുരുദ്വാര നൻകാന സാഹിബ്, ഗുരുദ്വാര കർത്താർപൂർ സാഹിബ് — ഇന്ത്യൻ ഭക്തർ ഏപ്രിൽ 19 വരെ താമസിക്കുന്ന മൂന്ന് പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ.
ബൈസാഖി ഒരു ഉത്സവം മാത്രമല്ല — ഇത് സിഖ് ചരിത്രത്തിന്റെ നട്ടെല്ലാണ്. 1699-ൽ ഗുരു ഗോബിന്ദ് സിംഗ് ജി ഈ ദിവസം ഖൽസ പന്ഥ് സ്ഥാപിച്ചു. പഞ്ചാബിൽ ഇത് വിളവെടുപ്പ് ഉത്സവവുമാണ് — ഭാംഗ്ര, മേളകൾ, കൃഷിയ്ക്ക് നന്ദി. ഏപ്രിൽ 14-ന് പഞ്ചാബിൽ വൈസാഖി സംസ്ഥാന അവധി, എല്ലാ ഗ്രാമത്തിലും നഗരത്തിലും ആഘോഷം. പക്ഷേ പാകിസ്ഥാനിലേക്ക് പോകുന്ന തീർത്ഥാടകർക്ക് ഇത് മതയാത്ര മാത്രമല്ല — വൈകാരിക യാത്രയാണ്. വിഭജനത്തിന്റെ വേദന സഹിച്ച കുടുംബങ്ങളുടെ സന്തതികൾ തങ്ങളുടെ പൂർവ്വികർ ജനിച്ച ഭൂമിയിലേക്ക്, ഗുരുക്കൾ കാലടികൾ വച്ച സ്ഥലത്തേക്ക് പോകുന്നു.
ഈ യാത്രയുടെ സമയവും രസകരമാണ്. പാകിസ്ഥാൻ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ യുഎസ്-ഇറാൻ സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച് നയതന്ത്ര പങ്ക് മിനുക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യയുമായും ഇത് ഒരു സകാരാത്മക സൂചനയാണ് — രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സാധാരണ ബന്ധം ഇപ്പോഴും തണുപ്പാണെങ്കിലും, മത ടൂറിസം ജനങ്ങൾ-മുതൽ-ജനങ്ങൾ സമ്പർക്കത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയ മാധ്യമമാണ്. 2,800 വിസകൾ ഒരു സംഖ്യ മാത്രമല്ല — 2,800 കഥകളാണ്, 2,800 സ്വപ്നങ്ങളാണ്, ഇന്ന് അതിർത്തി കടന്ന് യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നവ. രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കൾ മതിലുകൾ ഉയർത്തുമ്പോൾ, ഭക്തി തുരങ്കം കുഴിക്കുന്നു.